Vita­liteit ver­ankeren in een onder­wijs­or­ga­nisatie

Stichting Ommeriek is een onderwijsorganisatie in Noordoost-Groningen met 23 scholen en kindcentra, verspreid over de gemeenten Eemsdelta, Groningen en Het Hogeland. De organisatie telt ruim 450 medewerkers. Ommeriek heeft als strategische ambitie om een aantrekkelijke werkgever te zijn die medewerkers weet te boeien en te binden, omdat gemotiveerde en bevlogen medewerkers cruciaal zijn voor het leveren van hoogwaardig onderwijs. Daarom zetten zij in op vitaliteit.

Mirjam Berghuis is coördinator Bewegingsonderwijs en projectleider Vitaliteit binnen Ommeriek. Haar achtergrond ligt in de sport: van de provinciale sportraad tot leraar bij het CIOS in Heerenveen. Vanuit die expertise werd ze gevraagd om vitaliteit als strategisch speerpunt op de kaart te zetten binnen de organisatie. Een mooie opgave, maar ook een behoorlijk complexe.

Een breed begrip, een open startpunt

"Vitaliteit is bij ons één van de vijf strategische speerpunten," vertelt Mirjam. "Maar toen ik als projectleider aan de slag ging, merkte ik al snel dat er geen gedeelde definitie was. Wat verstaan we eigenlijk onder vitaliteit? Die vraag bleek voor iedereen anders te beantwoorden."

Dat herkennen veel organisaties. Vitaliteit wordt al snel gereduceerd tot beweging, fruit op het werk of een incidentele workshop. Maar de werkelijkheid is veel breder. Mirjam: "Als ik doorvroeg wat mensen onder vitaliteit verstonden, werd het altijd al snel geassocieerd met bewegen. Terwijl dat eigenlijk maar een onderdeel is van een veel groter geheel."

Kaders stellen vóór je begint

Bij het netwerk rondom het Gronings Provinciaal Beweegakkoord kwam Mirjam in contact met DNA Next. De expertise van DNA Next werd ingeschakeld, Ivo van Hijum van DNA Next schoof aan bij een directeursvergadering van Ommeriek en begeleidde vervolgens het proces om samen tot een heldere visie op het gebied van vitaliteit te komen.

"Niet door het over te nemen, maar door ons te begeleiden in het trechterproces: van heel breed naar steeds concreter. Wat willen we met elkaar? Wat vinden wij als directeuren belangrijk? Dat klinkt misschien eenvoudig, maar dat proces kostte echt tijd en begeleiding."

Het resultaat: een heldere wens én een concreet gewenst resultaat is opgehaald bij de directeuren zelf. De wens: een gezonde, flexibele en veilige werkomgeving waarin medewerkers aandacht, autonomie en ondersteuning ervaren, zodat ze met plezier en vitaal kunnen werken. Het gewenste resultaat: meer werkgeluk, minder uitval, betere samenwerking, meer eigenaarschap en een zichtbare verbetering in gezondheid en werksfeer.

"Maar daar liggen ook uitdagingen onder," voegt Mirjam toe. "De beperking in middelen, de hoge werkdruk, cultuur en het bewaken van persoonlijke en professionele grenzen. In het onderwijs is er een tekort aan leerkrachten. Als er iemand ziek is, ga je toch maar even voor de klas staan."

Ambas­sadeurs als dragers van ver­an­dering

De volgende stap is een ambassadeurstraining, opgezet in samenwerking met DNA Next. Per school worden één of twee medewerkers opgeleid tot vitaliteitsambassadeur. Dit zijn mensen die intern het gesprek voeren, signaleren en collega's ondersteunen. Een train-de-trainer aanpak, waarbij de verandering van binnenuit wordt gedragen. De ambassadeurstraining wordt in eerste instantie uitgerold bij een aantal pilotscholen, waarna het stapsgewijs kan worden ingezet bij de andere scholen van Ommeriek.

"We willen dat onze eigen mensen vitaliteit inhoud gaan geven, op een manier die past bij hun school en hun team." legt Mirjam uit. De ambassadeursrol wordt geborgd in het taakbeleidplan: afhankelijk van de schoolgrootte worden tien tot twintig uur per jaar weggeschreven als officiële taakinvulling.

Een belangrijk onderdeel van de aanpak is de verbinding met de bedrijfsarts en het bedrijfsmaatschappelijk werk, die bij Ommeriek wekelijks aanwezig zijn op kantoor. "Zij zien de mensen pas als ze uitvallen," legt Mirjam uit. "Maar ze willen juist veel meer op het preventieve zitten. Daar zien we een natuurlijk haakje." De ambassadeurs worden straks de schakel tussen de werkvloer en die ondersteuning: zij signaleren vroegtijdig, zodat problemen niet uitgroeien tot verzuim.

Wat ze anderen mee wil geven

De ambitie voor de komende twee jaar is concreet: minder ziekteverzuim, gelukkigere leerkrachten, meer ademruimte in de werkdag. En een organisatie die laat zien dat vitaliteit in het onderwijs niet alleen mogelijk is, maar ook werkt.

Gevraagd naar haar advies aan andere onderwijsorganisaties die nog aan het begin staan, is Mirjam helder: "Zorg dat de kaders goed zijn vóórdat je begint. Haal van tevoren op wat mensen verstaan onder vitaliteit, en bepaal met elkaar waar je naartoe wilt. Dat klinkt logisch, maar het is het meest essentiële wat je kunt doen. Wij hebben dat ook pas later echt goed in beeld gekregen en dan zie je hoe noodzakelijk dat fundament is."

Waarom ze daarin op DNA Next vertrouwt? Mirjam is duidelijk: "De expertise om ambassadeurs op te leiden en de organisatie mee te krijgen in het formuleren en uitrollen van vitaliteitsbeleid ligt echt bij hen in huis. Mensen die er de passie voor hebben en met inhoudelijke deskundigheid. Dat zie ik bij DNA Next zeker groots aanwezig."